Burun

“Burun” povestində Qoqolun insan şəxsiyyətini dərk etmə sirri, bədii antropologiyası əks olunub. Şəxsiyyət problemləri yazıçının bütün yaradıcılğının əsas mövzusunu təşkil edib. Təsadüfi deyil ki, yazıçı öz arzusunda bildirmişdi: “Məni ədəbiyyatçı kimi deyil, xristian və insan kimi görün”. Qoqol öz həmvətənlərini xoşbəxt görmək istəyirdi. Əsərlərindəki istehza, rişxənd, kinayə oxucuları güldürsə də, əslində, bu “gülüş yolu” yazıçının insanları kamilliyə səsləməsi üçün seçdiyi vasitə idi. Ədib yalnız bu şəkildə dövrünün insanlarının gözünü aça bilər, onları dərindən düşündürər, ictimai hadisələrin mənasını dərk etməyə kömək edə bilərdi. Qoqol qarşısına qoyduğu bu çətin məqsədin öhdəsindən məharətlə gəlirdi. Xalqın məişətini, milli ənənələrini dərindən öyrənir, bildikləri ilə kifayətlənmir, xalq həyatı ilə daimi və ardıcıl surətdə tanış olmağa can atırdı. Odur ki, yaratdığı təsirli əsərlərlə gerçəkliyin daxilinə enib qaranlığa işıq saça bilmişdi.